Vergi Denetimleri Yoğunlaşıyor: Mükellefler İçin Uyum ve Risk Yönetimi Rehberi

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in kamuoyuyla paylaştığı açıklamalar ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın uygulamaları, 2025 yılında vergi denetimlerinin hem kapsam hem de yoğunluk bakımından önemli ölçüde genişlediğini ortaya koyuyor. Maliye’nin 2024 yılında 120 milyar TL kamu alacağı tahakkuk ettirdiği ve kayıt dışı hasılat için 132,5 milyar TL’lik izahat süreçleri başlattığı açıklandı.

İzaha Davet Uygulaması Yoğunlaşıyor

Gelir İdaresi’ne bağlı Defterdarlıkların Denetim ve Koordinasyon birimleri, sektörel veriler üzerinden analizler yaparak mükelleflere "izahat davetiyesi" göndermektedir. Verginin ziyaa uğradığına dair emareler tespit edilen durumlarda mükelleflere açıklama yapmaları için süre tanınmakta; değerlendirme sonucunda uyumsuzluk devam ederse matrah artırıcı düzeltme beyanı verilmesi talep edilmektedir.

Bu uygulama, mükellefler için vergi incelemesine veya takdir komisyonuna sevk edilmeden önce bir uzlaşma fırsatı sunmaktadır.

Asgari Kurumlar Vergisi ve Hasılat Takibi

1 Ocak 2025 itibarıyla yürürlüğe giren asgari kurumlar vergisi uygulaması, çeşitli istisna ve indirimler nedeniyle düşük vergi ödeyen şirketleri doğrudan etkiliyor. Geçici vergi dönemleri itibarıyla uygulanmaya başlanan bu düzenleme kapsamında, kazancın belirli bir oranı üzerinden asgari vergi alınması zorunlu hale geldi.

Hasılat takibi uygulaması ise özellikle nakit yoğun sektörlerde gündeme geliyor. Günlük ve aylık hasılat tespitlerine dayanan yoklama denetimleriyle işletmelerin beyan ettikleri hasılatla gerçek hasılatları karşılaştırılmakta; tespit edilen fark belirli bir eşiği aşarsa mükelleften izah istenmektedir.

Mükelleflerin Alması Gereken Önlemler

Artan vergi denetimleri karşısında işletmelerin öncelikli olarak kendi iç denetim sistemlerini güçlendirmesi beklenmektedir. Bu kapsamda değerlendirilmesi gereken başlıca adımlar şunlardır: hasılat ve giderlerin güncel muhasebe standartlarına uygun kayıt altına alınması, sektörel riskler açısından yıllık öz değerlendirme yapılması, e-Fatura ve e-Arşiv Fatura kullanım alışkanlıklarının gözden geçirilmesi ve tam tasdik denetiminden yararlanılması.

Mali Müşavirlerin Rolü

Artan denetim baskısı, mali müşavirlik mesleğinin önemini bir kez daha ön plana çıkardı. YMM tam tasdik denetimleri, mükellefler açısından hem vergi uyumunu desteklemekte hem de olası cezai riskleri minimize etmektedir. Maliye Bakanlığı yetkilileri de tam tasdik uygulamasının yaygınlaştırılmasını teşvik eden açıklamalar yapmaya devam ediyor.

Sonuç

2025-2026 döneminde vergi denetimlerinin sistematik ve veri odaklı bir yapıya kavuştuğu görülmektedir. Mükellefler ve meslek mensuplarının bu gelişmeleri yakından takip ederek proaktif bir uyum stratejisi benimsemesi, hem cezai risk hem de zaman yönetimi açısından kritik önem taşımaktadır.

Kaynak: MuhasebeTR | 2025